Alzheimer hastalığı yalnızca hafıza kaybı ve bilişsel gerileme ile sınırlı değildir. Zamanla beyin hücrelerinin işlev kaybı; bedensel hareketlerden organ fonksiyonlarına kadar birçok sistemi etkiler. Bu nedenle Alzheimer hastaları nörolojik, fiziksel ve sistemik düzeyde dikkatli takip edilmelidir.
Tıbbi Sorunlar
a. Nörolojik Sorunlar Yürüme bozukluğu (basma dengesizliği, adım kısalması) Refleks değişiklikleri ve kas tonusunda artış Düşme eğilimi (özellikle orta ve ileri evrede) Epileptik nöbetler (ileri evrede görülebilir)
b. Kardiyovasküler ve Metabolik Sorunlar Hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi gibi kronik hastalıkların kontrolü zorlaşır. İlaç uyumu bozulur, hasta tedavisini unutabilir. Susuz kalma ve düşük tansiyon sık görülür, özellikle ileri evrede beslenme azaldığında.
c. Sindirim ve Beslenme Problemleri İştahsızlık, kilo kaybı ve yutma güçlüğü (disfaji) ortaya çıkabilir. Yutma refleksi zayıfladıkça aspirasyon riski (yemek ve sıvıların akciğere kaçması) artar. Kabızlık, su alımının azalması ve hareketsizlik nedeniyle sık görülür.
d. Solunum Problemleri Akciğer enfeksiyonları (pnömoni) Alzheimer hastalarında en sık ölüm nedenidir. Yutma refleksinin bozulması, hareketsizlik ve bağışıklık zayıflığı bu riski artırır.
e. Üriner ve Cilt Sorunları İdrar kaçırma (inkontinans) ve idrar yolu enfeksiyonları sık görülür. Yatağa bağımlı hastalarda bası yaraları (dekübitüs ülserleri) gelişebilir. Deri kuruluğu, mantar enfeksiyonları ve kaşıntı gibi cilt problemleri de yaygındır.
Fiziki (Bedensel) Sorunlar
a. Kas Gücü Kaybı ve Hareket Kısıtlılığı Uzun süreli hareketsizlik kas erimesine (atrofiye) yol açar. Günlük hareketler (yürüme, oturma, kalkma) giderek zorlaşır.
b. Denge ve Koordinasyon Bozukluğu Yürüme sırasında düşme riski artar. İleri evrede Parkinsonizm benzeri bulgular (katılık, titreme, yavaşlık) görülebilir.
c. Yatağa Bağımlılık Hastalığın ileri evresinde tam bağımlılık gelişir. Bu dönemde bası yarası önleme, pozisyon değiştirme ve fizyoterapi uygulamaları çok önemlidir.
4. Psikiyatrik ve Davranışsal Sorunlar Depresyon, anksiyete, ajitasyon, saldırganlık, gece-gündüz karışıklığı, halüsinasyonlar ve uykusuzluk sık görülür. Bu belirtiler hem hastayı hem de bakım verenleri zorlayabilir.
5. Takip ve Bakım Önerileri Düzenli nöroloji ve dahiliye kontrolleri yapılmalıdır. Fizyoterapi kas gücünü ve dengeyi korur. Beslenme uzmanı ve konuşma terapisti desteği gerekebilir. Ev ortamı güvenli hale getirilmeli, düşme ve kazalar önlenmelidir.
Alzheimer hastalığı ilerledikçe bütüncül tıbbi takip gerektirir. Hastayı sadece ‘unutkan’ biri olarak değil, çok yönlü izlenmesi gereken bir nörolojik hasta olarak değerlendirmek gerekir.
